World Daughters. Day - વિશ્વ દીકરી દિવસ

 

**દીકરી એટલે પિતાનો પડછાયો : સ્નેહનો અદભૂતસંબંધ**

**દીકરી પિતાનો જીવ, વિશ્વનો છે સૌંદર્ય એ,  

હ્રદયમાં વસે જેવો મધુર સંગીત ત.  

પિતાની આંખોનું તે આકાશ છે નિર્ભય,  

દીકરી એટલે પિતાનું જીવન, પિતાનું આભ.**

     દીકરીને પિતાનો પડછાયો કહેવાનું કારણ ખૂબ જ ઊંડું છે. એક દીકરી અને પિતાનો સંબંધ માત્ર લોહીનો નહીં, પરંતુ તે બે હૃદયોને જોડતો અદભૂત સંબંધ છે. પિતા માટે દીકરી માત્ર એક સંતાન નથી, પરંતુ તે તેના સ્વપ્નો, આશાઓ અને જીવનની સાચી પ્રતિબિંબ છે. 

      પિતા અને દીકરીનો સંબંધ શરૂઆતથી જ ખૂબ જ અનન્ય અને ખાસ હોય છે. જ્યારે પિતા પ્રથમ વાર પોતાની દીકરીને હાથે લે છે, ત્યારે તે જ આહલાદક ક્ષણમાં જાણે જીવનનું સારું અનુભવે છે. આ સંબંધમાં દીકરી પિતાને હળવાશ, આનંદ અને પ્રેમના અવનવા રંગો બતાવે છે. તેની નિર્દોષ હસીને પિતાને પોતાના સ્નેહનું દરેક તંતુ આપવા માટે પ્રેરિત કરે છે.

**પ્રથમ પિયર - પિતાનો બળ**

     પિતાને માટે દીકરી એ ખૂબ જ સંવેદનશીલ વ્યક્તિ હોય છે. નાનપણથી દીકરી પિતાનો શોખ પણ બને છે અને તેની વ્હાલ પણ. પિતા દીકરીને નાનામાં નાનું હસવું શીખવે છે, તેને સમજણ આપે છે કે કેવી રીતે વિશ્વનો સામનો કરવો. 

     દીકરી જ્યારે નાની હોય છે, ત્યારે પિતા તેનામાં પોતાની છબી જોઇ શકે છે. તે પોતાની દીકરીને સારી રીતેથી ઉછેરવાનો પ્રયત્ન કરે છે, તેની દરેક સમસ્યાને હલ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે અને તેને જીવનમાં ખમતી અને આત્મવિશ્વાસ આપવાનું કામ કરે છે. પિતા અને દીકરી વચ્ચેનો આ સંબંધ પ્રેમ, સહાનુભૂતિ અને કરુણાથી ભરેલો હોય છે.

**જેમ જેમ દીકરી વધી જાય છે, તેમ તેમ આ સંબંધ મજબૂત બનતો જાય છે**

      જેમ જેમ દીકરી મોટી થાય છે, પિતા અને દીકરીનો સંબંધ વધુ મજબૂત બને છે. દીકરી પિતાની જીંદગીમાં સમજણ અને સમજણનો પ્રતિક બને છે. એક પિતા પોતાની દીકરીને તેની આવનારી દુનિયામાં સફળતા, પડકારો અને જીવનના રસ્તાઓ માટે તૈયાર કરે છે. તે તેને સંકટોની સામે ઉભી રહેવાની શીખ આપે છે અને તેની સુખાકારી માટે દરેક સંભવિત પ્રયાસ કરે છે.

     દીકરી જ્યારે કોઈ સફળતા મેળવતી હોય છે, તો પિતાનું દિલ ગર્વથી ભરાય છે. તે પોતાને ભાગ્યશાળી સમજે છે કે તેની દીકરીએ જીવનમાં આગળ વધવાની દરેક તકનું સદુપયોગ કર્યું છે. પિતા માટે તે માત્ર સન્માનની વાત નથી, પણ પોતાની પરિપૂર્ણતાનું પ્રતિક છે.

**જીવનનો પ્રેરક આધાર**

     દીકરી પિતાને માટે માત્ર એક સંતાન નહીં, પરંતુ એક એવી મિત્ર અને સહયોગી પણ છે જેના ઉપર પિતા પોતાની લાગણીઓ, વ્યથાઓ અને ખુશીઓ વહેંચી શકે છે. પિતા અને દીકરી વચ્ચેના આ ગાઢ બાંધકામના કારણે, પિતા દીકરીના જીવનમાં એક પ્રેરક અને માર્ગદર્શક બની રહે છે.

     જ્યાં માતાનું સ્થાન નિર્વિવાદ રીતે સ્નેહ અને મમતાથી ભરેલું હોય છે, ત્યાં પિતાનું સ્થાન દીકરીના જીવનમાં મજબૂતાઈ, સુરક્ષા અને આગાહીનું છે. પિતા દીકરી માટે એ પ્રતિક છે જે એક ઉત્તમ અભિવ્યક્તિ અને શ્રેષ્ઠ જીવન માટેની સત્યતા તરફ દોરી જાય છે. 

       પિતા અને દીકરી વચ્ચેના આ સુંદર સંબંધમાં, પિતા દીકરીના પડછાયાની જેમ તેની સાથે રહે છે.

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

ઝવેરચંદ મેઘાણી: ગુજરાતીઓનું હદય

 

**ઝવેરચંદ મેઘાણી: ગુજરાતીઓનું હદય**

'ઝવેરચંદ તારા કાવ્યોનું સૌંદર્ય છે અમૂલ્ય,  

લોકસાહિત્યમાં ઘૂંટતો, તું સાદગીનો શબ્દ,  

ગુજરાતના દિલમાં વસે, શબ્દી સર્જન તારો,  

અક્ષર મહીં અમર તું, કવિ કલ્પના અઢળક.'

 

      ઝવેરચંદ મેઘાણી, જેમણે ગુજરાતી સાહિત્ય અને લોકસાહિત્યમાં અનમોલ યોગદાન આપ્યું છે, એ ગુજરાતના હદય તરીકે ખ્યાતિ પામ્યા છે. તેઓ માત્ર એક લેખક નહીં, પણ એક લોકકવિ, એક સામાજિક કાર્યકર અને સમાજના અસ્તિત્વને સારી રીતે સમજનાર વ્યક્તિ હતા.

**જીવનનો પરિચય:**

       ઝવેરચંદ મેઘાણીનો જન્મ ૨૮ ઓગસ્ટ, ૧૮૯૬ના રોજ ચોટીલા, ગુજરાતમાં થયો હતો. તેમનું બાળપણ ગામડાની સાથે વીત્યું, જ્યાં તેઓએ ગુજરાતની ધરતી, સંસ્કૃતિ, અને તેના લોકોની ગરિબાઈ અને સંઘર્ષને નજીકથી અનુભવ્યું. તેમનું આ અનુભવો એમના સાહિત્ય અને કાવ્યોમાં પ્રગટ થાય છે.

**સાહિત્યમાં યોગદાન:**

       ઝવેરચંદ મેઘાણીએ ગુજરાતના લોકજીવન અને સંસ્કૃતિને ખુબ જ વાસ્તવિક અને જીવન્ત રીતે વર્ણવ્યા છે. તેઓએ "ચરખા અને ચાંદ", "સૌરાષ્ટ્રની રસધાર", "કેશરશીંગ ગોહિલ" જેવી અસંખ્ય લોકકથાઓ, કાવ્યો અને નવલકથાઓ દ્વારા ગુજરાતની મહાન પરંપરાઓ અને વિભાવનાઓને અમર બનાવી છે. મેઘાણીના સાહિત્યમાં અપ્રતિમ છંદકળા, શબ્દચમત્કૃતિ અને ધારદાર ભાષાનો ઉપયોગ છે, જેના કારણે તેમને "ગુજરાતી સાહિત્યનો શ્રેષ્ઠ કવિ" માનવામાં આવે છે.

**સામાજિક યોગદાન:**

      મેઘાણી માત્ર સાહિત્યકાર ન હતા, તેઓ એક સામાજિક વિચારક અને સ્વતંત્રતાસંગ્રામી પણ હતા. તેઓએ સમાજમાં ઘૂસેલ અન્યાય અને અસમાનતાની સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. મહાત્મા ગાંધીજીના વિચારોથી પ્રેરાયને, તેમણે સ્વતંત્રતા આંદોલન અને સામાજિક સમરસતા માટે કાર્ય કર્યું હતું. 

**ઉત્તરાધિકાર:**

        મેઘાણીના સાહિત્યને વાંચતા આપણા મનમાં ગુજરાતના લોકોની સંવેદનાઓ અને ભાવનાઓ જાગૃત થાય છે. તેઓના શબ્દો આજે પણ લોકોના દિલમાં જગ્યા ધરાવે છે, અને તેમને "રાષ્ટ્રીય શાયર" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

**ઉપસંહાર:**

         ઝવેરચંદ મેઘાણીનું નામ એ માત્ર એક વ્યકિતનું નથી, પરંતુ એ સાહિત્ય અને સમાજ માટે તેમની અસાધારણ યોગદાને માટે એક પ્રેરણાનું સ્તોત્ર છે. તેઓ સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં અને સમાજ માટે કરેલા કાર્યોને કારણે ગુજરાતના હદય છે.

'ઝવેર ચંદ, શબ્દોમાં સાગર વહાવી દીધો,  

ગુજરાતની ધરતીને મહેકાવી દીધો,  

લોકસાહિત્યના તારા અવિનાશી બની,  

જીવનને કવિતામાં જીવન્ત કરી દીધો.  ' 

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

*કૃષ્ણમય વાંસળી*- સંબંધ એક અસ્તિત્વનો.

      

*કૃષ્ણમય વાંસળી*- સંબંધ એક અસ્તિત્વનો.

    કૃષ્ણ અને વાંસળીનો સંબંધ એવું છે જે અધ્યાત્મ, પ્રેમ, અને ભક્તિના ક્ષેત્રમાં અનોખું સ્થાન ધરાવે છે. કૃષ્ણને સંભળાતી વાંસળીનું મધુર સૂર માત્ર સંગીત નથી, તે એક દૈવિક સંદેશ છે, જેની અસરથી આખી સૃષ્ટિ મંત્રમુગ્ધ થઈ જાય છે.  

       કૃષ્ણની વાંસળીનું મહત્વ છે તે માત્ર એક સંગીત સાધન નથી, પણ તે કૃષ્ણની આત્મા અને હૃદયનો એક અવિભાજ્ય ભાગ છે. જ્યારે કૃષ્ણ વાંસળી વગાડે છે, ત્યારે તે કૃષ્ણના હૃદયની ભાવનાઓને પ્રકટ કરે છે. ગોપીઓ માટે, કૃષ્ણની વાંસળીનું સંગીત પ્રેમનો એક દૈવિક અવાજ છે, જે તેમને કૃષ્ણ તરફ આકર્ષિત કરે છે અને તેમને આધ્યાત્મિક આનંદમાં ભિજાવી દે છે.

       વાંસળીનું સંગીત કૃષ્ણની મીઠાશ અને સ્નેહનો પ્રતિક છે. તે કોઈ સામાન્ય વાદ્ય નથી; તે શ્રદ્ધાનો સ્વર છે જે ભક્તોના હૃદયમાં કૃષ્ણ માટેની વાદળી સૂર જેમ મીઠું ભરે છે. વાંસળીના સૂરનું પ્રેમળ સંગીત ગોકુળના ગોપાળને કૃષ્ણની તરફ આકર્ષે છે, તેમને અનંત પ્રેમના સાગરમાં તરબોળ કરે છે.

      કૃષ્ણ અને વાંસળીનો સંબંધ એ રીતે વિશિષ્ટ છે કે તે ભક્તિ અને પ્રેમના સ્તરમાં ગૂંથાયેલી છે. કૃષ્ણની વાંસળી ભક્તોના હૃદયમાં સંતાપને દૂર કરે છે અને તેમને દૈવિક આનંદમાં લીન કરી દે છે. તે વિણાની મધુર ઝંખના અને કૃષ્ણના ચરણોમાં શરણાગતિના માધુર્યનો સ્વર છે.

   આ રીતે, કૃષ્ણ અને વાંસળીનો સંબંધ પ્રેમ, ભક્તિ અને દૈવિક આનંદના સંગમનું સુખમય પાત્ર છે, જેનો પ્રભાવ અનંત અને સદાય સ્પર્શી રહે છે.

નયના જે. સોલંકી

આંખો.

જનની મારી સખી - હેપી મધર્સ ડે

*જનની મારી સખી*

     જનની, એક શબ્દ જે જીવનની અનેક ભાવનાઓને સમેટે છે. મારી જનની, જે મારી સખી પણ છે, તેની સાથેનો સંબંધ અત્યંત વિશેષ અને અનોખો છે. મારી માતા મારી સખી તરીકે, મારા સુખ-દુઃખમાં સહભાગી બની છે અને મારી જીવનની દરેક પળમાં મારો સાથ આપ્યો છે.

     મારી જનની મારી પ્રથમ શિક્ષિકા છે. તેણે મને ચાલવાનું, બોલવાનું અને જીવનના મૂલ્યોનું શિક્ષણ આપ્યું છે. તેણે મને સાચું અને ખોટું, સારું અને નરસું, પ્રેમ અને ત્યાગનું મહત્વ સમજાવ્યું છે. મારી જનનીની સાથેની વાતચીત અને સમય મારા માટે અમૂલ્ય છે.

     મારી જનની મારી સખી તરીકે, મારા સપનાઓને સાચા બનાવવામાં મારી મદદ કરે છે. તેણે મને સાહસ અને આત્મવિશ્વાસ આપ્યો છે અને મારી પાસે હંમેશા ઉત્સાહવર્ધક શબ્દો હોય છે. તેણે મને જીવનના કઠિન સમયમાં પણ હિંમત આપી છે.

     મારી જનની મારી સખી તરીકે, મારી સાથે હાસ્ય અને આનંદની ક્ષણો વહેંચે છે. તેણે મને જીવનની સુંદરતા અને સાદગીની કદર કરવાનું શીખવ્યું છે. તેણે મને સંવેદનશીલ અને સંવેદનાપૂર્ણ બનાવ્યું છે.

       મારી જનની મારી સખી તરીકે, મારા માટે એક અનોખી અને અમૂલ્ય ભેટ છે. તેની સાથેનો દરેક પળ મારા માટે ખાસ છે અને તેની સાથેની યાદો મારા હૃદયમાં હંમેશા માટે અંકિત છે. મારી જનની, મારી સખી, મારી જીવનની સાથી, તેની સાથેનો સંબંધ મારા માટે અનમોલ છે. તેની મહિમા અને તેની મમતાને શબ્દોમાં વર્ણવવી અશક્ય છે, પરંતુ મારી જનની મારી સખી તરીકે મારા જીવનની સૌથી મોટી ભેટ છે.

જનની તું છે મારી પ્રથમ ગુરુ,

તારી શિક્ષામાં છે જીવનની સાચી સુરુ.

તારી મમતાનો કોઈ ના મોલ,

તું છે મારી જીવનની અનમોલ અને અદભૂત ભેટ.

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

એપ્રિલ ફૂલ ડે નો ઈતિહાસ અને માન્યતાઓ.

🙏વાચક મિત્રો, 

    એપ્રિલ ફૂલ ડે (April Fool Day) એ એપ્રિલ (1 April)નો પહેલો દિવસ છે (1 April) જે મોટાભાગના દેશોમાં 1 એપ્રિલના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે મિત્રો અને પરિવારના સભ્યો એકબીજા સાથે મજાક કરે છે અને તેમને મૂર્ખ બનાવે છે. આ દિવસ સદીઓથી ઉજવવામાં આવે છે, પરંતુ તેની શરૂઆત ક્યારે થઈ તે કોઈ જાણતું નથી.આજ આપને જાણીશું એપ્રિલ ફૂલ ડે ની થોડી માન્યતાઓ અને ઇતિહાસ.

"તમે બગીચાના સૌથી સુંદર ફૂલ છો,

અમે તો તારા પગની ધૂળ છીએ,

હવે બહુ ગર્વ ન કરો

કારણ કે આજે એપ્રિલ ફૂલ છે."

👉1. સમગ્ર વિશ્વમાં લોકો આ દિવસની ઉજવણી કરે છે. માહિતી અનુસાર આ દિવસ 1381માં પહેલીવાર ઉજવવામાં આવ્યો હતો. એક માન્યતા અનુસાર એવું કહેવાય છે કે ઇંગ્લેન્ડના રાજા (King of England) રિચાર્ડ દ્વિતિય અને બોહેમિયાની રાણી એની (Anne, Queen of Bohemia)એ સગાઈની જાહેરાત કરી હતી. તેમની સગાઈની તારીખ (Engagement date) 32 માર્ચ 1381 નક્કી કરવામાં આવી. આ સમાચાર સાંભળીને લોકો ખૂબ જ ખુશ થયા અને બધાએ જશ્ન મનાવવાનું શરૂ કર્યું. પાછળથી તેમને ખબર પડી કે કેલેન્ડર (Calendar)માં 32 માર્ચની કોઈ તારીખ નથી, એટલે કે બધા મૂર્ખ બની ગયા છે. એક અહેવાલ મુજબ ત્યારથી 1લી એપ્રિલના રોજ ફૂલ ડે મનાવવાનું શરૂ થયું.

👉2. કેટલીક વાર્તાઓ અનુસાર 1લી એપ્રિલે યુરોપિયન દેશોમાં નવું વર્ષ ઉજવવામાં આવતું હતું. પરંતુ, જ્યારે પોપ ગ્રેગરી 13એ નવું કેલેન્ડર અપનાવવાનો આદેશ આપ્યો, ત્યારે નવું વર્ષ 1 જાન્યુઆરીથી ઉજવવાનું શરૂ થયું. કેટલાક લોકો હજુ 1લી એપ્રિલે જ નવા વર્ષની ઉજવણી કરે છે. પછી આવા લોકોને મૂર્ખ સમજીને મજાક ઉડાવવામાં આવી. આ રીતે એપ્રિલ ફૂલ ડેની શરૂઆત થઈ. જો કે, 19મી સદી સુધીમાં, એપ્રિલ ફૂલનો દિવસ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની ગયો હતો.

👉3. બીજી તરફ, એપ્રિલ ફૂલ ડેની શરૂઆત ચીનમાં એક વાર્તા સાથે જોડવામાં આવી રહી છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે, ચીનમાં સનંતી નામના એક સંત હતા. સંતની લાંબી દાઢી જમીનને સ્પર્શ કરતી હતી. એક દિવસ તે કોઈ જગ્યાએથી પસાર થઈ રહ્યા હતા કે અચાનક તેની દાઢીમાં આગ લાગી હતી. સંત સનંતી પોતાનો જીવ બચાવવા ભાગ-દોડ કરવાં લાગ્યા હતા. આથી, તેમને આ રીતે સળગતી દાઢીથી ઉછળતાં જોઈને બાળકો તાળીઓ પાડીને હસવા લાગ્યા હતા. સંતે કહ્યું કે, હું મરી રહ્યો છું, પરંતુ આજના દિવસે તમે હંમેશાં કોઈને કોઈ જગ્યાએ આ રીતે હસતા રહેશો. તેમ કહી તેમનું મોત નીપજ્યું હતું. યોગાનુયોગ તે 1લી એપ્રિલનો દિવસ હતો. આવી રીતે, ચીનમાં વાર્તા મુજબ એપ્રિલ ફૂલ ડેની ઉજવણી શરૂ થઈ હતી.

         દરેક દિવસનું પોતાનું મહત્વ હોય છે અને લોકો તે દિવસની ઉજવણી પણ કરતા હોઈ છે. આવી જ રીતે 1 એપ્રિલ દર વર્ષે ફૂલ ડે તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે લોકો એકબીજા સાથે અનેક પ્રકારના મજાક કરે છે અને તેમને બેવકૂફ બનાવીને (History of April Fool's Day) ખુશ થાય છે. લોકો આ મજાક પર ગુસ્સો કરતા નથી. પરંતુ, તેનો આનંદ લે છે. એપ્રિલ ફૂલનો દિવસ ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થયો તે વિશે કોઈ સ્પષ્ટ માહિતી નથી. જો કે, આ પરંપરા વિદેશમાંથી શરૂ થઈ હતી. પરંતુ, તેણે ઘણી વિવિધ વાર્તાઓમાં ચોક્કસપણે પોતાનું સ્થાન બનાવ્યું છે.

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો 

- સુરત.

27 માર્ચ - વિશ્વ રંગમંચ દિવસ

*રંગમંચ*

          વિશ્વ રંગમંચ દિવસની ઉજવણીનો પ્રારંભ વર્ષ ૧૯૬૧ માં અંતર્રાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંસ્થાન (International Theater Institute) દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. વિશ્વના અનેક નાટ્ય પ્રેમિયો અને કલાકારો દ્વારા વિશ્વ રંગમંચ દિવસની ઉજવણી દર વર્ષે ૨૭મી માર્ચના રોજ કરવામાં આવે છે. આ અવસર પર વિશ્વના અનેક સ્થાનોં પર નાટ્ય પ્રસ્તુતિઓ દ્વારા આ દિવસ ની ઉજવણી કરવા માં આવે છે. આ દિવસે વિશ્વને અંતર્રાષ્ટ્રીય રંગમંચ સંદેશ આપવાની પણ પરંપરા છે. જેના માટે દર વર્ષે વિશ્વના ટોચના રંગકર્મિયો માંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવામાં આવે છે. વર્ષ ૨૦૦૨માં આ સંદેશ ભારતના વિખ્યાત રંગકર્મી ગીરીશ કર્નાડ આપી ચુક્યા છે.

ભારતમાં પ્રાચીનકાળથી જ નાટ્ય પરંપરા રહી છે. ભારતના વિવિધ ભાષા પ્રેમીઓ પોતાની માતૃભાષામાં નાટ્ય પ્રસ્તુતિયો કરતા આવ્યા છે. હિન્દી ઉપરાંત ભારતમાં ગુજરાતી, મરાઠી, બંગાળી, ઉડિયા, ભોજપુરી, સંસ્કૃત, અંગ્રેજી જેવી અનેક ભાષાના નાટકોનું એક ગૌરવશાળી ઈતિહાસ રહ્યું છે. 

     રંગભૂમિ :

      સાહિત્યની પ્રગતિ સાથે શિષ્ટ નાટ્યલેખનની પણ પ્રગતિ થઈ. કાલિદાસનાં નાટકોનોઅનુવાદ થવા લાગ્યો. શેક્સપિયરનાં નાટકોનો અનુવાદની કૃતિઓ રંગમંચ પર ભજવાવાલાગી. ગુજરાતી રંગભૂમિના વિકાસના પાયાના પથ્થરો તો પારસીઓ જ ગણાય, દાદાભાઈથૂથી, દાદાભાઈ પટેલ, નાઝીર મોદી, કાવસજી ખટાઉ, બાલીવાલા, કાતરક અનેસોરાબજીના નામો રંગભૂમિને ઉજાળતાં રહેશે. મુંબઈની રંગભૂમિ પર દક્ષિણની રંગભૂમિની અસર હતી. તો કાઠિયાવાડનાં રજવાડાઓમાં પણ રંગભૂમિની પ્રવૃત્તિ સારી રીતે વિકસી. ગુજરાતી રંગભૂમિએબુદ્ધ, સિકંદર, ચંદ્રગુપ્ત, હર્ષ, શિવાજી, રાણાપ્રતાપ, પૃથ્વીરાજ અને નરસિંહ મહેતા કે મીરાં જેવાં પાત્રોને રંગભૂમિ ઉપર ઉતાર્યા. સમય વહેતાંનાટકોમાં સંગીતનું તત્વ ઉમેરાયું અને કવિતા તથા સંગીતનો સમન્વય થતાં નાટક કળામાં નિખાર આવ્યો. અર્વાચીન નાટ્યકારોમાં ચંદ્રવદન ચી. મહેતાએ અર્વાચીન રંગભૂમિનો નક્કર પાયો નાખ્યો અને અવ્યક્ત રહેલી રંગભૂમિની શક્તિને બહાર લાવવાનો પુરુષાર્થ કર્યો.

      રંગમંચ પર અભિનય કરવા માટે જરુરી બાબતો વિશે વિસ્તૃત શિક્ષણ પૂરું પાડતી સંસ્થા ને નાટ્યશાળા કહેવામાં આવે છે. આ શાળાઓમાં આંગિક તેમજ વાચિક અભિનય ની ગહન તાલિમ પૂરી પાડવામાં આવે છે. એક પાત્રી અભિનય, નૃત્ય, મૂકઅભિનય, રૌદ્રઅભિનય, હાસ્ય, રુદન, કરુણતા જેવા વિભિન્ન પ્રકારના અભિનયો વિશે તાલિમ આપવામાં આવે છે.

   રંગભૂમિ જગત સાથે સંકળાયેલા નામી-અનામી સૌને નત મસ્તક વંદન અને ''વિશ્વ રંગભૂમિ દિન'' ની શુભેચ્છાઓ !

(સંકલિત)

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો.

- સુરત.

World Sparrow Day : વિશ્વ ચકલી દિવસ

*World Sparrow Day : વિશ્વ ચકલી દિવસ*

         ચકલીઓ પ્રત્યે પ્રેમ પ્રદર્શિત કરતી આ પંક્તિઓ  પ્રખ્યાત કવિ રમેશ પારેખની યાદ આવે છે. “તારો વૈભવ રંગમહેલ, નોકર ચાકરનું ધાડું, મારા ફળિયે ચકલી બેસે એ મારું રજવાડું.” 

      આજે 20મી માર્ચ સમગ્ર દુનિયામાં “Sparrow Day” તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આપણને એમ થાય કે ભલા ચકલાના તે કાંય દિવસ ઉજવવાના હોય ? ચકલીમાં તે વળી નવું શું છે ? નાનપણમાં કદાચ સૌથી પહેલાં જોયેલું, ઓળખેલું એકદમ જાણીતું પંખી એટલે ચકલી. હજુ બરબર બોલવાનું પણ ન શીખેલા બાળકને પૂછીએ કે ‘ચકી કેમ બોલે?’ તો તરત કહેશે- ‘ચીં…ચીં..’ ચકલાં, ચકલી, ચકીબેન કે ‘હાઉસ સ્પેરો’ એ ફક્ત આપણાં દેશનું જ નહીં પણ વિશ્વભરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું અને માનવ વસ્તી સાથે હળી-ભળી ગયેલું સૌથી સામાન્ય પક્ષી છે. એક સમયે વિશ્વનું સૌથી સામાન્ય અને ટોળાબંધ જોવા મળતું આ નાનકડું પંખી આજે જીવન સંઘર્ષ માટે ઝઝુમી રહ્યું છે અને કમનસીબે હારી રહ્યું છે ! વિશ્વભરમાં અને ખાસ કરીને ભારતમાં પણ ચકલીઓની સંખ્યા ખૂબ ઝડપથી ઘટી રહી છે. જો તેમને બચાવવા માટે માનવ જાત કંઈ નહીં કરે તો આ ચકલીઓ ખૂબ ઝડપથી હંમેશાંને માટે લુપ્ત થઈ જશે !

     કવિ શ્રી ઉમાશંકર જોષી દ્વારા લિખિત આ પંક્તિ, યાદ આવે છે કે, “વિશાળે જગ વિસ્તારે નથી એક જ માનવી, પશું છે, પંખી છે, પુષ્પો છે, વનો ની છે વનસ્પતિ”

        દર વર્ષે 20 માર્ચે સમગ્ર વિશ્વમાં 'સ્પેરો ડે' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. ભારત અને સમગ્ર વિશ્વમાં સ્પેરો(ચકલી) પક્ષીઓની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે. વિશ્વ સ્પેરો દિવસની ઉજવણીનો હેતુ લોકોને સ્પેરોના (ચકલી) સંરક્ષણ અંગે જાગૃત કરવાનો છે. ચકલીએ પૃથ્વી પરની સૌથી સામાન્ય અને સૌથી જૂની પક્ષી પ્રજાતિઓમાંની એક છે. ચકલીની લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓ અને ઘટતી જતી વસ્તી ચિંતાનો વિષય છે. આવી સ્થિતિમાં આ દિવસની ઉજવણી કરવાનું વિચારવું એ ખરેખર ચકલીઓ અને અન્ય અદ્રશ્ય થઈ રહેલા પક્ષીઓના સંરક્ષણ માટે એક પ્રશંસનીય પગલું છે.

*વિશ્વ સ્પેરો દિવસની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?*

       નેચર ફોરએવર સોસાયટી (ઇન્ડિયા) અને ઇકો-સીસ એક્શન ફાઉન્ડેશન (ફ્રાન્સ)ના સહયોગથી દર વર્ષે 20 માર્ચે વર્લ્ડ સ્પેરો ડે ઉજવવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત નાસિકના રહેવાસી મોહમ્મદ દિલાવરે ચકલી પક્ષીની ભયંકરપ્રજાતિઓને મદદ કરવા માટે 'નેચર ફોરએવર સોસાયટી' (NFS)ની સ્થાપના કરીને કરી હતી. નેચર ફોરએવર સોસાયટીએ દર વર્ષે 20 માર્ચે 'વર્લ્ડ સ્પેરો ડે' ઉજવવાનું આયોજન કર્યું હતું.

   વર્ષ 2010માં પ્રથમ વખત આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.

*સ્પેરોને (ચકલીઓને) આ રીતે બચાવો*

1. જો તમારા ઘરમાં ચકલી માળો બનાવે છે, તો તેને દૂર કરશો નહીં.

2. આંગણા, બારી, બહારની દિવાલો પર દરરોજ અનાજ અને પાણી રાખો.

3. ઉનાળામાં ચકલીઓ માટે પાણી રાખો.

4. જૂતાની પેટીઓ, પ્લાસ્ટિકની મોટી બોટલો અને વાસણો લટકાવો જેમાં તેઓ માળો બનાવી શકે.

5. બજારમાંથી કૃત્રિમ માળાઓ લાવી શકાય.

6. ઘરોમાં ડાંગર અને બાજરીના ઠૂંઠા લટકાવી શકો છો.

      

(સંકલિત) 

- નયના જે. સોલંકી 

- આંખો 

 - સુરત.

મોટીવેશન વાર્તા - 14 Woman's Day Special( આત્મવિશ્વાસ અને શ્રદ્ધા) સત્ય ઘટના

સત્ય ઘટના - આત્મવિશ્વાસ અને શ્રદ્ધા

      અમેરીકાના લાસવેગાસમાં 7મી નવેમ્બર 1979ના રોજ જન્મેલી એમી પરડી નામની એક છોકરી બાળપણથી જ સ્નો બોર્ડર તરીકે જગવિખ્યાત થવાનું સપનુ જોતી હતી. 10 વર્ષની ઉંમરે જોયેલુ આ સપનુ સાકાર થાય તે પહેલા જ તુટીને ચકનાચૂર થઇ ગયુ.

     એમી 19 વર્ષની થઇ ત્યારે બેકટેરીયલ ઇન્ફેકશનને કારણે ગોઠણની નીચેના ભાગે એના બન્ને પગ કપાવી નાંખવા પડ્યા. હજુ આ આંચકામાંથી બહાર આવે એ પહેલા જ કુદરતે બીજો આંચકો આપ્યો. એમીની બંને કીડની કામ કરતી બંધ થઇ ગઇ. ડોકટરોએ એમીના જીવતા રહેવાની શક્યતા માત્ર 2% જ હોવાનું જણાવ્યુ.

     એમીના પિતાએ પોતાની એક કીડની દિકરીને દાનમાં આપી એના કારણે એમી બચી તો ગઇ પણ પગ વગર હવે ઓશીયાળી જીંદગી કેમ નીકળશે એની ચીંતા માતા-પિતાને સતાવતી હતી. એમી મજબુત મનોબળની છોકરી હતી એમણે પોતાના સ્નો બોર્ડર બનવાના સપનાને સાકાર કરવુ હતુ આથી કૃત્રિમ પગ સાથે એણે પ્રેકટીસ કરવાની શરુઆત કરી.

      7 મહીનાની પ્રેકટીસ બાદ એમણે સ્થાનિક કક્ષાની સ્નો બોર્ડીંગની સ્પર્ધામાં કૃત્રિમ પગ હોવા છતા ભાગ લીધો અને એ સ્પર્ધામાં એ ત્રીજા ક્રમે વિજેતા થઇ. પછી તો એણે પોતાના આ બનાવટી પગની મદદથી એક પછી એક ક્ષેત્રોમાં સફળતાના શિખરો સર કરવાના શરુ કર્યા. આજે એમી માત્ર સારી સ્નો બોર્ડર જ નહી પરંતુ સારી અભિનેત્રી , મોડેલ , ડાન્સર , ડીઝાઇનર , લેખક અને મોટીવેશનલ સ્પીકર પણ છે અને બધા જ ક્ષેત્રમાં સફળ છે.

સારાંશ :- મિત્રો ,જીવનમાં આવતા નાના-નાના પ્રશ્નો કે પડકારોની સામે ઘુંટણીએ પડી જતા આપણને સૌને એમી હીંમત અને આત્મવિશ્વાસના અદભુત પાઠ ભણાવી જાય છે.

(સંકલિત)

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

National Science Day - રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ

 *વિજ્ઞાન દિવસ (National Science Day)*

* દર વર્ષે 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ ડૉ . સી.વી.રામન દ્વારા શોધાયેલ 'રામન અસર'ની યાદમાં' રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ' ઉજવવામાં આવે છે.
* તેઓએ 28 ફેબ્રુઆરી, 1928 ના રોજ રામન અસરની શોધ કરી હતી.
* રામન અસર: ચોક્કસ આવૃત્તિવાળો પ્રકાશ કોઈ માધ્યમમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે આપાત આવૃત્તિ ઉપરાંત ફેરફારવાળી આવૃત્તિઓની રેખાઓની આકૃતિઓ રચાય છે.
* આ વર્ણપટને 'રામન વર્ણપટ' કહે છે અને આ ઘટનાને 'રામન અસ૨' કહેવામાં આવે છે.
* આ અસર અણુ અને તેમના ઉત્સર્જિત સ્થાનોને લીધે ઊભી થાય છે.
* ઘન, પ્રવાહી અને વાયુમાં રામન અસર જોઈ શકાય છે. આમ , રામન અસર એ અણુ દ્વારા પ્રકાશ વિકિરણની આવૃત્તિમાં થતાં ફેરફાર સમજાવનારી ઘટના છે.
* વર્ષ 1986 માં નેશનલ કાઉન્સિલ ફોર સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી કમ્યુનિકેશન ( NCSTC ) દ્વારા 28 ફેબ્રુઆરીને રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ તરીકે ઉજવવાની ભલામણ ક૨વામાં આવી હતી, ભારત સરકાર દ્વારા વર્ષ 1987 માં 28 ફેબ્રુઆરીને 'રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ' તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
* ડૉ.સી.વી.રામન ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પારિતોષિક (1930) ળવનાર પ્રથમ ભારતીય હતાં.
* તેમને દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક 'ભારતરત્ન' (1954) પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતાં.
* ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટયૂટ ઓફ સાયન્સ – બેંગ્લોરના વિજ્ઞાનીઓએ એક પોર્ટેબલ રામન સ્પેકટ્રોમીટર વિકસાવ્યું છે.
* જે બ્લડ પ્લાઝમાની મદદથી શરી૨ માં કોરોના વાઈરસની હાજરી છે કે નહીં તેની તપાસ કરશે.
* આંત૨રાષ્ટ્રીય સ્તરે 10 નવેમ્બરના રોજ 'શાંતિ અને વિકાસ માટે વિશ્વ વિજ્ઞાન દિવસ'ની ઉજવણી ક૨વામાં આવે છે.
* રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ 2024 ની થીમ શું છે? રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ 2024ની થીમ 'વિકસિત ભારત માટે સ્વદેશી ટેકનોલોજી' છે. આ વર્ષની થીમ વૈજ્ઞાનિક, તકનીકી અને નવીનતા કુશળતાને પ્રોત્સાહન આપવા પર લોકોના ધ્યાન પર ભાર મૂકે છે.

(સંકલિત)

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

21 ફ્રેબ્રુઆરી, વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ ( ઉદ્દભવ,ઈતિહાસ અને ઘટના)

 *ગુજરાતી ભાષા ઉદ્દભવની ઘટના અને ઇતિહાસ*

પૂર્વ ઘટના :-

તત્કાલિન સ્વતંત્ર રાજ્ય ગુર્જર પ્રદેશ (પ્રવર્તમાન ગુજરાત રાજ્ય)માં સોલંકી વંશના સંસ્થાપક અને પ્રથમ શાસક મૂળરાજ સોલંકી (જન્મ : - ઇ.સ. 940, મૃત્યુ :- ઇ.સ. 1008), (આયુષ્ય :- 68વર્ષ)

તત્કાલિન સ્વતંત્ર રાજ્ય માળવા (પ્રવર્તમાન મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય)ના પરમાર વંશના આઠમા શાસક વાકપતિ મુન્જ (પૃથ્વી વલ્લભ) (જન્મ : - ઈ.સ. 948 , મૃત્યુ :- ઈ.સ. 1010), (આયુષ્ય :- 62 વર્ષ).

પોત-પોતાના સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર કરવા માટે વિસ્તારવારની નીતિને કારણે ઈ.સ. 972થી ઈ.સ. 990 વચ્ચેના 18 વર્ષ માં લગભગ 8 વાર યુદ્ધ થયાં હતાં. આ શત્રુતા તેમના વંશની આઠ-આઠ પેઢી સુધી ચાલતી રહી.

અંતમાં સતત 48 વર્ષ સુધી ગુજરાત રાજ્યનું સ્થિર શાસન કરનાર, ગુજરાતના ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય તરીકે ઓળખાતાં અને બર્બરીક જીષ્ણુ અને સિધ્ધરાજ એવા અનેક ઉપનામ મેળનાર તથા પ્રત્યેક યુદ્ધ સદા-સર્વદા હિમાલય પર્વતની જેમ અપરાજેય રહેનારા સોલંકી વંશના મહાપરાક્રમી અજેય રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહ (જન્મ : - ઈ.સ. 1080, મૃત્યુ :- ઈ.સ. 1144, વિક્રમાદિત્ય સંવત્સર :- 1200, કૃતિકા (કારતક) શુક્લ (સુદ) દ્વિતિયા (બીજ) એટલે કે ભાઈબીજનો દિવસ), (આયુષ્ય : - 64 વર્ષ) અને પરમાર વંશના યશવર્મન/અનંતવર્મન (શાસન કાળ : - ઈ.સ. 1030 - ઈ.સ. 1042) સમકાલીન શાસકો હતા.



મૂળ ઘટના :-

ઈ.સ. 1092માં સિધ્ધરાજ જયસિંહની ઉંમર 12 વર્ષ હતી ત્યારે સતત 28 વર્ષથી સ્થિર શાસન કરી રહેલાં તેમના પિતા કર્ણ દેવ સોલંકીનું 54 વર્ષની ઉંમરે મૃત્યુ થયું. સિધ્ધરાજ જયસિંહ હજું 16 વર્ષના થયા ન હતાં તેથી તેમના માતા રાજમાતા મીનળદેવી રાજ્યનો કારભાર સંભાળતા હતાં.
ઈ.સ. 1096માં સિધ્ધરાજ જયસિંહનો રાજ્યાભિષેક થયો અને 48 વર્ષ સુધી અખંડ શાસન કર્યું. આ દરમિયાન અનેક યુધ્ધ થયાં પરંતુ સિધ્ધરાજ જયસિંહ સદા સર્વદા અપરાજિત રાજા રહ્યા.

ઈ.સ. 1135માં રાજમાતા મીનળદેવી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની નગરી દેવભૂમિ દ્વારિકાની તીર્થ યાત્રાએ ગયા અને પાછા વળતાં સમયે સિધ્ધરાજ જયસિંહ પોતાની માતાને સામેથી તેડવા ગયા.

ધંધુકા નગરમાં મા-દીકરાનો સુખદ મેળાપ થયો પરંતુ ત્યાં જ ગુપ્તચરો દ્વારા સમાચાર મળ્યા હતા કે રાજાની ગેરહાજરી હોવાથી રાજધાની "અણહિલવાડ" (પ્રવર્તમાન પાટણ નગર) ઉપર માળવાના રાજા યશવર્મન/અનંતવર્મનએ સમસ્ત સૈન્ય સહિત પૂર્ણ શક્તિથી આક્રમણ કર્યું હતું.

એકપણ યુદ્ધ ન હારેલા રાજા સિધ્ધરાજ જયસિંહ ફરી એકવાર માળવાના રાજા યશવર્મન/અનંતવર્મનને પરાજિત કરે છે. (ઈ.સ. 1135) હારેલો રાજા જીતેલા રાજાની આધિનતા સ્વીકારે છે અને પ્રત્યેક વર્ષ ખંડણી ભરવાનું નક્કી કરે છે, પરંતુ હારેલો રાજા યશવર્મન/અનંતવર્મન જીતેલા રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહને મહેણું મારે છે, "હે રાજન! તારા સમૃદ્ધ ગુર્જર પ્રદેશમાં તમારા રાજ્યની કોઈ રાજ ભાષા નથી?"

આટલું સાંભળતા જ જલવંત જીતનો નશો ચકનાચૂર થઈ ગયો. સિધ્ધરાજ જયસિંહ આખી રાત સુઈ ન શક્યો.

ગુજરાતી ભાષાની રચના અને ઉદ્દભવ :-

પ્રભાત થતાં જ સિધ્ધરાજ જયસિંહ નવી ભાષા બનાવે તેવા વિદ્વાન મહાપુરુષ જૈનાચાર્ય કલિકાલજ્ઞ સર્વજ્ઞ હેમચંદ્રાચાર્યનો ભેટો થયો.

સંસ્કૃત, પ્રાકૃત, અને પાલી એમ ૩ ભાષાના વ્યાકરણનો સુક્ષ્મતાપૂર્વક ઊંડો અભ્યાસ કરીને હેમચંદ્રાચાર્ય એ ઈ.સ. 1135માં ગુજરાતી ભાષાની રચના કરી.

જાણી અજાણી ઘટના :-

- તે સમયે હાથીની અંબાડી ઉપર બેસાડીને સર્વોચ્ચ સન્માન અપાતું હતું.
- હેમચંદ્રાચાર્ય દ્વારા રચિત વ્યાકરણ ગ્રંથ "સિધ્ધ હેમ શબ્દાનુશાસન" ને હાથીની અંબાડી ઉપર સ્થાપિત કરીને તે સમયે 1,00,000 ની વસ્તી ધરાવતા "અણહિલવાડ પુર" (પાટણ)માં તેની શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવી.

- તે સમયે લગભગ 1500 જૈન સાધુઓએ આ ભાષા સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યમાં શીખવી અને માત્ર 50 વર્ષ પશ્વાત ગુજરાતી ભાષાની સર્વ પ્રથમ નવલકથા ભરતેશ્વર બાહુબલી રાસ પણ લખાઈ. (ઈ.સ. 1185).

.................................................................................................................................................................

21 ફેબ્રુઆરી જ કેમ પસંદ કરાઈ?

            ઢાકા યુનિવર્સિટીના સ્ટુડન્ટ્સ અને સામાજિક કાર્યક્રતાઓએ તત્કાલીન પાકિસ્તાન સરકારની ભાષા નીતિનો 212 ફેબ્રુઆરી, 1952માં વિરોધ કર્યો હતો. તેમનું પ્રદર્શન પોતાની માતૃભાષાના અસ્તિત્વને બચાવવાનું હતું. પ્રદર્શનકારીઓએ બંગાળી ભાષાને સત્તાવાર દરજ્જો આપવાની માગ કરી હતી. પાકિસ્તાનની પોલીસે પ્રદર્શનકારો પર ગોળીઓ વરસાવી, પણ વિરોધ અટક્યો નહીં, પણ વધુ ઉગ્ર બન્યો, જેથી છેવટે સરકારે બંગાળી ભાષાને સત્તાવાર દરજ્જો આપવો પડ્યો.

        આ ભાષાપ્રેમીઓના આંદોલનમાં શહીદ થયેલા યુવાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે યુનેસ્કોએ નવેમ્બર, 1999એ જનરલ કોન્ફરન્સમાં વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ ઊજવવાનો નિર્ણય લીધો. ત્યાર બાદ વિશ્વભરમાં 21 ફેબ્રુઆરીએ વિશ્વ માતૃભાષા દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

(સંકલિત)
- નયના જે. સોલંકી
- આંખો.

આજનો વિશિષ્ટ દિન - છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતિ

છત્રપતિ શિવાજી  મહારાજ જયંતિ

* છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતિ એ ભારતીય રાજ્ય મહારાષ્ટ્રનો તહેવાર અને જાહેર રજા છે. 

* આ તહેવાર ૧૯ ફેબ્રુઆરીએ (જુલિયન તારીખ અનુસાર) ઉજવવામાં આવે છે, જેમાં પ્રથમ છત્રપતિ અને મરાઠા સામ્રાજ્યના સ્થાપક શિવાજી મહારાજની જન્મજયંતિની ઉજવણી કરવામાં આવે છે, કેટલાક લોકો મહારાષ્ટ્રમાં હિન્દુ પંચાગ દ્વારા આ દિવસની ઉજવણી કરે છે. 

* છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતીની શરૂઆત મહાત્મા જ્યોતિરાવ ફુલેએ ૧૮૭૦માં કરી હતી. 

* મહાત્મા જ્યોતિરાવ ફુલેએ રાયગઢ કિલ્લા પર શિવાજી મહારાજની સમાધિ શોધી કાઢી હતી, જે પુણેથી લગભગ ૧૦૦ કિમી દૂર છે.શિવાજી જયંતિ દર વર્ષે ભારતીય સૂર્ય ૩૦ માઘ અથવા ગ્રેગોરિયન ૧૯ ફેબ્રુઆરીના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.

* શિવાજી મહારાજનો જન્મ ભારતીય સૌર માઘ ૩૦, ૧૫૫૧/ ગ્રેગોરિયન ફેબ્રુઆરી ૧૯, ૧૬૩૦ ના રોજ શિવનેરી કિલ્લામાં થયો હતો.

* શિવાજી મહારાજને સૌથી મહાન મરાઠા શાસક તરીકે ગણવામાં આવે છે, જેમણે બીજાપુરની ક્ષીણ થતી આદિલશાહી સલ્તનતમાંથી મરાઠા સામ્રાજ્યની શરૂઆત કરી હતી.

* ૧૬ વર્ષની નાની ઉંમરે, શિવાજીએ તોરણા કિલ્લા પર કબજો કર્યો અને ૧૭ વર્ષની ઉંમરે રાયગઢ અને કોંડાના કિલ્લાઓ પર કબજો કરી લીધો. શિવાજી મહારાજનું નામ શિવાજી ભોંસલે હતું અને તેઓ ભોંસલે મરાઠા કુળના સભ્ય હતા.

*  શિવાજી મહારાજે તે સમયમાં પ્રચલિત પર્શિયન ભાષાનો ઉપયોગ કરવાને બદલે કોર્ટ અને વહીવટમાં મરાઠી અને સંસ્કૃતના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.

(સંકલિત)

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

- સુરત.

આજનો વિશિષ્ટ દિન - રામકૃષ્ણ પરમહંસ

*રામકૃષ્ણ પરમહંસ જન્મજયંતી*

* સ્વામી વિવેકાનંદ તરીકે સમગ્ર વિશ્વમાં ખ્યાતિ પામનારા નરેન્દ્રનાં ગુરુ દક્ષિણેશ્વરનાં ઠાકુર શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસ ભારત દેશના મહાન સંત અને વિચારક હતા. એમણે બધા ધર્મોની એકતા પર વિશેષ જોર આપ્યું હતું.

* એમને બાળપણથી જ વિશ્વાસ હતો કે ઇશ્વરનો સાક્ષાત્કાર(દર્શન) થઇ શકે છે. આમ, ઇશ્વરની પ્રાપ્તિ માટે એમણે કઠોર સાધના અને ભક્તિમાં જીવન વિતાવ્યું. રામકૃષ્ણ પરમહંસ માનવતાના પુજારી હતા. સાધનાના ફલસ્વરુપે તેઓ એ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા કે સંસારના બધા જ ધર્મો સાચા છે અને એમાં કોઇ ભિન્નતા નથી.

* ધર્મ એ ઇશ્વર સુધી પહોંચવાના અલગ અલગ રસ્તાઓ છે.

* રામકૃષ્ણ પરમહંસનો જન્મ ફેબ્રુઆરી ૧૮, ૧૮૩૬ના દિને બંગાળ પ્રાંત સ્થિત કામારપુકુર ગામમાં થયો હતો. એમનું બાળપણનું નામ ગદાધર હતું. એમની બાળસહજ સરળતા અને મંત્રમુગ્ધ કરી દેતા સ્મિત જોઇ કોઇપણ વ્યક્તિ સંમોહિત થઇ જતી હતી.

* શ્રીરામકૃષ્ણજી ઇસ્લામ તેમ જ ખ્રિસ્તી ધર્મ સહ વિવિધ ધર્મનો અભ્યાસ કરી સર્વ માર્ગ એક જ ઈશ્વર તરફ દોરી જાય છે, એમ કહેતા. એમનું સૂત્રો “યત્ર જીવ તત્ર શિવ” અર્થાત જ્યાં જીવન, ત્યાં શંકર ભગવાન તણું અધિષ્ઠાન અને “જીબે દય઼ા નય઼, શિબજ્ઞાને જીબસેબા” (જીવદયા નહીં પણ શિવજ્ઞાને જીવસેવા)– તેમનો આ ઉપદેશ સ્વામી વિવેકાનંદ માટે માર્ગદીપ સાબિત થયો હતો.

* 'શ્રીમ' નામથી પ્રસિદ્ધ થયેલા મહેન્દ્રનાથ ગુપ્તાજીએ "શ્રીશ્રીરામકૃષ્ણકથામૃત ગ્રંથ"માં પરમહંસજીના આ ધર્મવિચારોને શબ્દબદ્ધ કર્યા. શ્રીરામકૃષ્ણજીના અનુયાયીઓ માટે આ મુખ્ય ધર્મગ્રંથ છે.

* રામકૃષ્ણ પરમહંસજી એમનું ભૌતિક શરીર ઓગસ્ટ ૧૬, ૧૮૮૬ના દિને છોડીને ૫૦ વર્ષનું આયુષ્ય ભોગવી પંચમહાભૂતમાં વિલીન થઇ ગયા.

(સંકલિત)

- નયના જે.સોલંકી

- આંખો

2019 પુલવામા હુમલો - જાણી અજાણી વાતો.

 2019 પુલવામા હુમલો - જાણી અજાણી વાતો.

'इश्क़ में तेरे'

भिगोकर वर्दी खून में अपनी कहानी दे गए मोहब्बत मुल्क की सच्ची निशानी दे गए ।

मानते रह गया वैलेंटाइन डे यहाँ पर तुम हम,

वह कश्मीर में सैनिक चूमकर धरती को अपनी निशानी दे गए।

 *પુલવામા હુમલો14/02/2019 ના રોજ થયો હતો.

*પુલવામા હુમલાને કારણે આજનો દિવસ ભારત માટે 'બ્લેક ડે' તરીકે ઓળખાય છે. 

*જ્યારે જમ્મુ-શ્રીનગર રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ પર ભારતીય સુરક્ષા કર્મચારીઓને લઈ જતા વાહનોના કાફલા પર અગાઉના જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્યના પુલવામા જિલ્લાના લેથાપોરા ખાતે વાહનથી જન્મેલા આત્મઘાતી બોમ્બર દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.

*આ હુમલામાં 40 ભારતીય સેન્ટ્રલ રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ (CRPF) [એ] કર્મચારીઓ તેમજ ગુનેગાર - આદિલ અહમદ ડાર - જે પુલવામા જિલ્લાના સ્થાનિક કાશ્મીરી યુવક હતા.

* હુમલાની જવાબદારી પાકિસ્તાન સ્થિત ઇસ્લામિક આતંકવાદી જૂથ, જૈશ-એ-મોહમ્મદ દ્વારા લેવામાં આવી હતી.

* ભારતે આ હુમલા માટે પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું, જ્યારે બાદમાં હુમલાની નિંદા કરી હતી અને તેની સાથે કોઈ જોડાણ હોવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. 

*આ હુમલાએ ભારત-પાકિસ્તાનના સંબંધોને ગંભીર ફટકો માર્યો હતો, પરિણામે 2019માં ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે સૈન્ય સંઘર્ષ થયો હતો. 

*ત્યારબાદ ભારતીય તપાસમાં 19 આરોપીઓની ઓળખ થઈ. *ઓગસ્ટ 2021 સુધીમાં, અન્ય છ સાથે મુખ્ય આરોપી માર્યા ગયા હતા. અને સાતની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. 

*આ હુમલામાં 40 જવાનો શહીદ થયા હતા.

* કાશ્મીરમાં આતંકવાદના 30 વર્ષમાં અત્યાર સુધીનો આ સૌથી મોટો હુમલો હતો.

* પુલવામા હુમલાના 13 દિવસ બાદ ભારતે બદલો લીધો હતો. 26-27 ફેબ્રુઆરી 2019 ની રાત્રે, ભારતીય વાયુસેનાના 12 મિરાજ એરક્રાફ્ટ એલઓસીથી 80 કિમી દૂર પાકિસ્તાનમાં પ્રવેશ્યા અને જૈશના સૌથી મોટા આતંકવાદી ઠેકાણાને નષ્ટ કરી દીધા. વાયુસેનાએ બાલાકોટમાં બોમ્બ ફેંક્યા હતા. આ બોમ્બ ધડાકામાં 350 આતંકવાદીઓ માર્યા ગયા હતા.

* સપ્ટેમ્બર 2016માં ઉરી હુમલા બાદ સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક બાદ દેશે હવાઈ હુમલાઓ જોયા હતા. 48 વર્ષમાં આ પ્રથમ વખત હતું જ્યારે વાયુસેનાએ સરહદ પાર કરી હતી. આ પહેલા વાયુસેનાએ 1971ના યુદ્ધ દરમિયાન સરહદ પાર કરી હતી.

* બાલાકોટ એર સ્ટ્રાઈક બાદ બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી. બીજા દિવસે બંને દેશો વચ્ચે સરહદ પર ભારે તણાવ સર્જાયો હતો. જે બાદ પાકિસ્તાનના F-16 વિમાનને તોડી પાડનાર ભારતીય વાયુસેનાના વિંગ કમાન્ડર અભિનંદન વર્ધમાનને પાકિસ્તાને કસ્ટડીમાં લઈ લીધો હતો. જો કે, દબાણ બાદ પાકિસ્તાને તેને 58 કલાકની અંદર મુક્ત કરવો પડ્યો હતો.

'युगों युगों तक ये याद आयेगा

14 फरवरी को शहादत दिवस मनाया जायेगा ।

तुम्हारी वीरता का गान बच्चा- बच्चा गायेगा।

अगर अब आयी कोई मुसीबत तो बच्चा-बच्चा सैनिक बन जायेगा |'

- (સંકલિત)

- નયના જે. સોલંકી

- આંખો

પ્રથમ જનગણના - આજનો વિશિષ્ટ દિન

*સ્વતંત્ર ભારતની પ્રથમ જનગણના*

*વસ્તી ગણતરીનો ઇતિહાસ:-

* 9 ફેબ્રુઆરી, 1951 એટલે કે આજના દિવસે આઝાદી બાદ ભારતમાં પ્રથમ વસતી ગણતરી માટેની સુચી બનાવવાનું કાર્ય ચાલુ થયું હતું. આ સમયે વસતી ગણતરી આયુક્ત આર.એ.ગોપાલસ્વામી હતા.

*  વર્ષ 1872માં લોર્ડ મેચોના સમયગાળામાં ભારતમાં સૌપ્રથવાર વસતી ગણતરીની શરૂઆત થઈ હતી.

* ત્યારબાદ વર્ષ 1881માં લોર્ડ રીપનના સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં નિયમિત રૂપે વસતી ગણતરી શરૂ થઈ હતી. 

* આ સમયે વસતી ગણતરી આયુક્ત વોલ્ટર પ્લોડાન હતા.વસતી ગણતરી આયુક્ત કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રાલયની  અંતર્ગત કાર્ય કરે છે. તથા તેના ઉચ્ચત્તગ અધિકારી “સેન્સસ કમિશન”અને “રજીસ્ટર જનરલ” હોય છે.

* કેન્દ્ર સરકારને ભારતીય બધારણના અનુચ્છેદ – 246 પ્રમાણે દેશની વસતી ગણતરી કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં  આવી છે. જે બંધારણની સાતમી અનુંસુચીની ક્રમ સંખ્યા 69 પર સૂચવ્યું છે.

વસ્તી ગણતરી શું છે?

* વસ્તી ગણતરી એ વસ્તી સંબંધિત આંકડાકીય માહિતી એકત્રિત કરવા, સંકલન કરવા, વિશ્લેષણ કરવા, મૂલ્યાંકન કરવા, પ્રકાશિત કરવા અને પ્રસારિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.

*વસ્તી ગણતરી દર 10 વર્ષના અંતરાલ પર હાથ ધરવામાં આવે છે.

* 2021 સુધીમાં, ભારતની દશવાર્ષિક વસ્તી ગણતરી 16 વખત હાથ ધરવામાં આવી છે.

* 1949 પછી, તે ગૃહ મંત્રાલય હેઠળના ભારતના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને સેન્સસ કમિશનર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી છે.

* છેલ્લી વસ્તી ગણતરી 2011માં યોજાઈ હતી, જ્યારે આગામી 2021 માં યોજાવાની હતી. પરંતુ તે COVID-19 મહામારીને કારણે મોકૂફ રાખવામાં આવી હતી.

* વસ્તી ગણતરીમાં, શિક્ષણ, SC/ST, ધર્મ, ભાષા, લગ્ન, પ્રજનનક્ષમતા, વિકલાંગતા, વ્યવસાય અને વ્યક્તિઓના સ્થળાંતર જેવા વસ્તી વિષયક અને વિવિધ સામાજિક-*આર્થિક પરિમાણો પર ડેટા એકત્રિત કરવામાં આવે છે.

2011માં પ્રથમ વખત બાયોમેટ્રિક માહિતી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી.

- (સંકલિત)

- નયના જે.સોલંકી

- આંખો

આજનો વિશિષ્ટ દિન - રમાબાઈ આંબેડકર જયંતિ

*રમાબાઈ આંબેડકર  જન્મજયંતી*

* રમાબાઈ ભીમરાવ આંબેડકર (૭ ફેબ્રુઆરી ૧૮૯૭ – ૨૭ મે, ૧૯૩૫) જેમને રમાઈ અથવા માતા રમા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.) 

* બી. આર. આંબેડકરનાં પ્રથમ પત્ની હતાં.  ડૉ. આંબેડકર જણાવે છે કે રમાબાઈનું સમર્થન તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ અને તેમની સાચી ક્ષમતાને આગળ વધારવામાં મદદ કરવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. 

* તેઓ ઘણી જીવનચરિત્રાત્મક ફિલ્મો અને પુસ્તકોનો વિષય રહ્યા છે. ભારતભરમાં સંખ્યાબંધ સીમાચિહ્નો તેમના નામ પર રાખવામાં આવ્યા છે.

* રમાબાઈનો જન્મ ભિખુ ધાત્રે (વલાંગકર) અને રુક્મિનીદેવીને ત્યાં એક ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. તેઓ તેમની ત્રણ બહેનો અને એક ભાઈ શંકર સાથે મહારાષ્ટ્રના વાણંદ ગામની અંદર મહાપુરા વિસ્તારમાં રહેતા હતાં. તેમના પિતા દાભોલ બંદરથી બજારમાં માછલીઓની ટોપલીઓ પહોંચાડીને તેમની આજીવિકા મેળવતા હતા. જ્યારે તેઓ નાના હતા ત્યારે તેમના માતાપિતાનું અવસાન થતાં તેઓ તેમના કાકા સાથે બોમ્બે સ્થાયી થયા હતાં. 

* રમાબાઈએ ૧૯૦૬માં મુંબઈના ભાયખલાના શાક માર્કેટમાં એક ખૂબ જ સરળ સમારોહમાં આંબેડકર સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તે સમયે આંબેડકરની ઉંમર ૧૫ વર્ષની હતી અને 

* રમાબાઈ નવ વર્ષના હતા. તેમને પાંચ બાળકો હતા – યશવંત, ગંગાધર, રમેશ, ઇન્દુ (પુત્રી) અને રાજરત્ન. યશવંત (૧૯૧૨–૧૯૭૭) સિવાયના બીજા ચાર નાનપણમાં જ મૃત્યુ પામ્યા હતા. 

* આંબેડકર સાથેના ૨૯ વર્ષના દાંપત્યજીવન બાદ ૨૭ મે, ૧૯૩૫ના રોજ બોમ્બેના દાદરની હિન્દુ કોલોનીના રાજગૃહ ખાતે લાંબી માંદગી બાદ રમાબાઈનું અવસાન થયું હતું.